Sremsko šumsko područje pretrpelo je ozbiljna oštećenja tokom superćelijskih oluja u julu 2023. godine, kada je došlo do značajnog lomljenja krošnji i čupanja stabala. Obnova ovih površina predstavlja jedan od ključnih koraka ka revitalizaciji jednog od najvrednijih šumskih ekosistema u Srbiji.
U okviru projekta REBIOFORESTS, JP „Vojvodinašume“, u period od septembra do novembra 2025. godine, sprovelo je sveobuhvatne aktivnosti obnove šuma na ukupnoj površini od 21,31 hektar unutar gazdinske jedinice „Radinska–Vranjak“, u Sremsko šumskom području. Radovi su obuhvatili pripremu zemljišta, ograđivanje, setvu i sadnju hrasta lužnjaka, kao i uspostavljanje sistema monitoringa, uz primenu savremenih tehničkih i tehnoloških rešenja.
Sistematska priprema zemljišta obuhvatila je mulčiranje i freziranje šumskom frezom, nabavljenom u okviru projekta, čime je omogućen kvalitetan početak obnove i adekvatna priprema terena za setvu i sadnju.
Radi zaštite mladih biljaka, površina je ograđena betonskim stubovima i armaturnom mrežemo, u dužini od 1,80 km. Ovaj sistem ograđivanja predstavlja unapređenje u odnosu na klasične žičane ograde koje su ranije korišćene u JP „Vojvodinašume“, obezbeđujući veću stabilnost i dugotrajniju zaštitu buduće sastojine.
Nakon završetka pripremnih radova primenjen je unapređen tehnološki pristup obnovi kombinacijom setve i sadnje, sa ciljem racionalizacije potrošnje semena i sadnog materijala.
Severozapadni deo pilot područja, na površini od 12,21 ha, zasejan je mehanizovanom setvom hrasta lužnjaka, pri čemu je korišćeno seme sakupljeno 2024. godine, koje je prethodno termički dorađeno i skladišteno u hladnjači semenskog centra u ŠU „Morović“. Pri setvi je primenjen razmak među redovima veći od jednog metra, čime je smanjena potrošnja semena na 250–300 kg/ha, a istovremeno je stvoren osnov za efikasnije održavanje površine u narednom periodu. Naime, ovakav razmak će u budućnosti olakšati međuredno održavanje, doprineti smanjenju upotrebe hemijskih sredstava u ranim fazama razvoja podmlatka, kao i smanjenju potrebe za radnom snagom.
S druge strane, jugoistočni deo površine pošumljen je sadnicama na rastojanju 3×3 m, uz dodatak hidrogela radi očuvanja vlage i boljeg prijema sadnica. Korišćene sadnice proizvedene su od semena sakupljenog 2024. godine u semenskoj plantaži.
Sadnja je organizovana po blok sistemu kako bi se omogućilo uporedno praćenje različitih kategorija sadnog materijala, pa su na šest polublokova zasađene sadnice dobijene od unapred odabranog, kvalitetnijeg semena. Na taj način biće omogućeno poređenje njihovog rasta i prilagođavanja u istim uslovima, što će dati pouzdane podatke za buduće planiranje i unapređenje obnove.
Za dalje aktivnosti na obnovi, a pre svega za praćenje napretka, koristiće se moderan sistem uz pomoć dronova nabavljenih u okviru projekta. Za praćenje razvoja sastojine koristiće se bespilotna letelica Wingtra sa multispektralnom kamerom, koja omogućava precizno mapiranje promena u šumskom ekosistemu. Dok će se za primenu precizne folijarne ishrane mladih biljaka koristiti Agrodron, čija će upotreba biti planirana u skladu sa rezultatima praćenja i potrebama sastojine.
Ove aktivnosti potvrđuju integrisan i savremen pristup obnovi šuma, zasnovan na kombinaciji stručnog iskustva i primene novih tehnologija.
Projekat REBIOFORESTS realizuje se kroz Interreg IPA Program prekogranične saradnje Hrvatska – Srbija 2021–2027 i okuplja pet partnera iz Hrvatske i Srbije. Vodeći partner su Hrvatske šume d.o.o. (HR), dok su ostali partneri JP „Vojvodinašume“, Hrvatski šumarski institut (HR), Institut za nizijsko šumarstvo i životnu sredinu (RS) i Centar kompetencija d.o.o. za istraživanje i razvoj (CEKOM) iz Vinkovaca (HR). Ukupna vrednost projekta iznosi 1.655.501,66 evra i predstavlja važan korak ka revitalizaciji šuma, očuvanju biodiverziteta i jačanju otpornosti šumskih ekosistema na klimatske promene.
