Deliblatska Peščara

SRP “DELIBLATSKA PEŠČARA”: U jugoistočnom delu panonske nizije, u Banatu, nalazi se najveća evropska kontinentalna peščara koja obuhvata blizu 35.000 hektara površine. Elipsastog je oblika i orijentisana je u pravcu jugoistok-severozapad. Nastala je tokom ledenog doba od moćnih naslaga eolskog silikatno-karbonatnog peska. U savremenom periodu vetar Košava oblikovao je izražen dinski reljef, čije su nadmorske visine između 70 i 200 metara. Umereno kontinentalna klima, odsustvo površinskih vodotokova i peščana zemljišta uslovila su osobene životne zajednice, koje su izdvojene u posebnu biljno-geografsku oblast Deliblaticum.

U jedinstvenom mozaiku ekosistema, nalaze se tipične vrste flore i faune od kojih su mnoge prirodne retkosti značajne po međunarodnim kriterijumima. Bogata flora sa preko 900 vrsta, podvrsta i varijeteta obiluje raritetima, reliktima, endemima i subendemima, kao što su banatski božur, pančićev pelen, šerpet, bademić, peščarsko smilje i kleka – jedini samonikli četinar panonske nizije. Kao poslednja i najveća oaza peščarsko-stepske, šumske i močvarne vegetacije koja je nekada dominirala panonskom nizijom, SRP “Deliblatska peščara” je jedan od najvažnijih centara biodiverziteta u Srbiji i Evropi i najznačajnije stepsko područje kod nas. Stoga, Rezervat predstavlja jedinstven naučni poligon.

Među retkostima faune ističu se vrste sa stepskih staništa: pustinjski mravi, mravlji lav, banatski soko, orao krstaš, stepski skočimiš, tekunica, slepo kuče, stepski tvor i druge. Za neke od njih, Deliblatska peščara je jedino ili jedno od malobrojnih preostalih staništa u Srbiji. Specifičnost Rezervata je i stalna populacija vuka.

U zaštićenom prirodnom dobru nalazi se deo reke Dunav sa ritovima i adama. Vode bogate ribom i mrestilišta značajno su stecište i masovno zimovalište ptica vodenih staništa, zbog čega je Deliblatska peščara 1989. godine proglašena za međunarodno značajno stanište ptica (IBA). Ovde se gnezde mnoge retke vrste: mala bela čaplja, žuta čaplja, ibis i lasta bregunica. Mali kormoran – globalno ugrožena vrsta u Srbiji – tu ima jedino stabilno gnezdilište.

Tipična sela na obodu zaštićenog prirodnog dobra čuvaju atmosferu minulih vremena i upotpunjuju sliku ovog živopisnog predela.

SRP “Deliblatslka peščara” nudi mnoštvo različitih naučno-rekreativnih sadržaja:
Edukativni centar „Čardak“ u Specijalnom rezervatu prirode „Deliblatska peščara“, otvoren je 2010. godine. Namena Centra je da kroz prezentaciju i organizovanu edukaciju o principima održivog gazdovanja, nadzoru i upravljanju, poveća svest korisnika područja ka neminovnosti zaštiti prirode i sprečavanju opadanja biološke raznovrsnosti, a time približi Rezervat standardima Evropske unije. Kapacitet Edukativnog centra „Čardak“  u SRP „ Deliblatska peščara“ čine: Tri kuće ukupne površine 320 m2. Osnivanje multifunkcionalnog Edukativnog centra, okruženog obeleženim stazama koje su opremljene informativnim tablama, odmorištima i osmatračnicama, omogućuje upotpunjen  boravak u prirodi prvenstveno đacima, studentima i stručnjacima bioloških nauka. Ovde će se moći dobiti informacije i potražiti pomoć, uzeti  propagandni materijal, kupiti autentični suveniri i pripremati lokalni i međunarodni projekti.

Školsko rekreativni centar „Deliblatska peščara“ – Čardak smešten je u šumovitom delu Peščare na svega 7 kilometra od sela Deliblato. Sasastoji se od upravne zgrade, restorana (za 500 osoba), 7 paviljona ( dva renovirana, sa 130 ležajeva), 3 grupe bungalova, pomoćnih objekata, terena za male sportove i prateće sadržaje. Čardak je okružen stazama koje su opremljene informativnim tablama, odmorištima i vidikovcima, omogućava upotpunjen  boravak u prirodi učenicima, đacima, studentima i posebno stručnjacima bioloških nauka.

  • Staza 1. Čardak – Vrela: Kružna pešačka staza dužine 12 km.
  • Staza 2.  Borovi breg: Pešačka staza u obliku osmice, dužine 15 km. Staza je pogodna i za biciklističku (off road) vožnju kao i za kondiciono trčanje.
  • Staza 3. Koprivić: Kružna pešačka staza dužine 7 km.
  • Staza 4. Staza radosti: Kružna pešačka staza dužine 5 km.
  • Staza 5. Eko staza: Kružna staza dužine 3,5 km.  Staza 6. Staza zdravlja: Kružna staza dužine 3,5 km.

Kontakt osoba za posete rezervatu: Slobodan Radojević (063 514 519, src.cardak@gmail.com)